Provincia de Meycauayan?

Cronica ni Fray San Antonio

Siya nga, nabasa mo iyan nang tama sapagkat minsan, sa mga dahon ng kaysaysayan ay tinatawag na lalawigan ng Meycauayan ang Bulacan. Sa kasaysayan ng Bulacan, karaniwang batid ng marami na ang lalawigan ng Bulacan ay itinatag noong 1578 kasabay ng pagkakatatag ng bayan ng Bulakan na itinuturing din na una nitong cabecera. Ngunit ilan sa mga lumang aklat ang maaaring makapagpatunay sa katotohanang tinawag itong “provincia de Meycauayan” na kung saan ang “Pueblo de Meycauayan” ang siyang cabecera.

Sa aking paghahanap ng mga tala, una kong nakita ang aklat ni P. Felix Huerta, isang Franciscanong mula sa Espanya na dito sa Pilipinas namalagi. Ang aklat na ito ay pinamagatang Estado geográfico, topográfico, estadístico, histórico-religioso de la santa y apostólica provincia de S. Gregorio Magno. Inilalarawan sa kanyang aklat ang mga bayang itinatag ng mga Franciscano sa Pilipinas kasama na rin ang kasaysayan ng mga ito. Dahil ang Meycauayan ay isang bayang itinatag ng mga Franciscano, kasama ang kasaysayan nito sa aklat.

Ang Meycauayan ay kasama sa mga bayang itinatag ni Fray Juan de Plasencia at Fray Diego de Oropesa. Sang-ayon sa paglalarawan ni Huerta sa lalawigan ng Bulacan, sinimulan niya ito sa mga katagang “Esta provincia, llamada antiguamente de Meycauayan, por haber estado en el pueblo de este nombre la cabecera…” [1] Samantala, sa paglalarawan din niya sa pueblo de Meycauayan nabanggit din niya ang mga pariralang “antiguamente fue cabecera de provincia.” [2] Malamang may pinagbatayan si Padre Huerta sa kanyang isinulat yamang may mga naunang mga naisulat na hinggil sa kasaysayan ng Probinsya ng San Gregorio Magno sa Pilipinas. Ngunit hindi mapatutunayan ang sapantahang ito dahil sa hindi nakasulat sa nasabing akda kung saan kinuha niya ang ideyang ito.  

Sa aklat na Apuntes Interesantes Sobre de las Islas Filipinas, tinukoy ng may akda na sa pagkakatatag ng lalawigan ng Bulacan ay minsang naging kabisera nito ang bayan ng Meycauayan.[3] Sinusuportahan nito ang binanggit ni Padre Huerta sa naunang aklat na nabanggit.

Ayon naman kay Dr. Jaime Veneracion, nang dumating ang mga Espanyol sa Pilipinas, ang pinakapusod ng lalawigan noon ay ang Meycauayan kung saan nagmula ang iba pang mga bayan sa katimugang bahagi ng Bulacan. Binanggit din niya na sa kalagitnaan ng ikalabimpitong daang taon lamang  makikilala ang lalawigan bilang Bulacan na ipinangalan sa kanyang kabisera, ang bayan ng Bulakan. Ang ikalawang tinuran niyang ito ay ibinatay niya sa Errecion de Pueblo: Bulacan mula sa Pambansang Sinupan.[4]

Sa aking mga nasaliksik, ang pinakamahalaga at pinakamatandang tala na bumabanggit sa pagkalalawigan ng Meycauayan ay mula rin sa isang Franciscano, si Padre Juan Francisco de San Antonio sa kanyang pagsulat sa kasaysayan ng Probinsiya ni San Gregorio Magno. Binanggit sa talang ito na ang kabayanan ng Pueblo de Meycauayan ay inilipat sa bagong lugar mula sa dati nitong kinalalagyan dahil sa pananalanta ng isang mapaminsalang bagyo. Kaugnay nito, Sa kahilingan ni San Pedro Bautista sa pamamagitan ng noo'y ministro na si Fr. Antonio Nombela, ipinadala ni Dr. Santiago de Vera ang kanyang kalihim, si Gaspar de Azebo sa noo’y alcalde mayor ng “provincia de Meycauayan” (katumbas ng punong-lalawigan sa kasalukuyan) na si Christoval de Asqueta noong ika-16 ng Nobyembre, 1588. Ito ay upang siyasatin ang ilang mga usapin ukol sa paglilipat ng kabayanan at ang pagtatayo ng bagong simbahang bato para sa parokya ng Meycauayan.[5]

Nakatutuwang isipin na minsan sa mga pahina ng kasaysayan ay naging lalawigan ang Meycauayan. Ang katatotohanang ito ay nagpapatunay sa kadakilaan ng bayan at makapagbibigay-diing ang bayan ay hindi nagsimula bilang isang “sleepy town.” Ngunit nakalulungkot na ang katotohanang ito, na hindi mapasusubalian dahil sa mga patunay na nabanggit sa itaas, ay lingid sa kaalaman ng mga nakararaming Bulakenyo. Marahil ay natabunan ito dahil ang kasaysayan ng Bulacan sa pangkalahatan ay nakasentro sa Malolos dahil sa mahalagang papel na ginampanan nito sa rebolusyon. Sana’y unti-unti nang mabuo ang mga napilas na dahon ng kasaysayan ng dakilang lalawigan ng Bulacan.

24 Abril, 2013

Lungsod ng Meycauayan

---

[1] Huerta, Fr. Felix, Estado geográfico, topográfico, estadístico, histórico-religioso de la santa y apostólica provincia de S. Gregorio Magno. Imprenta de N. Sanchez, Binondo, Manila ; 1865 p 70.

[2] Ibid, p 71.

[3] Herrero, Casimiro, Apuntes interesantes sobre las islas Filipinas, Imprenta del el Pueblo, Madrid; 1869 p 79.

[4] Veneracion, Jaime, Kasaysayan ng Bulacan, BAKAS, Cologne, Germany, 1986 p 17.

[5] San Antonio, Juan Francisco de,  Chronicas de la apostolica provincia de S. Gregorio, Papa, el Magno ... de religiosos descalzos de N.S.P. Francisco en las Islas Philipinas, China, Japon &c: Parte segunda .... [Sampaloc (Manila)]: Impressa en la imprenta del uso de la propia Provincia, sita en el Co[n]vento de Nra. Señora de Loreto del pueblo de Sampaloc, extra-muros de la ciudad de Manila , 1741 p 316-319.

Pista ng Bisitang Matanda ng Marilao

Larawan ng isinaayos na "Bisitang Matanda"

      Tuwing sasapit ang buwan ng Abril sa Marilao, matapos ang pagluluksa ng sambayanan sa kalilipas pa lamang na Semana Santa at ang pagsasaya ng madla sa katatapos pa lamang na Pasko ng Pagkabuhay, pinakaaabangan ng mga taga-Poblacion ang pagdiriwang ng Pista ng Bisitang Matanda. Isa itong bisitang itinuturing ng mga Marileño na duyan ng kanilang pananampalatayang Katoliko sapagkat dito sa bisitang ito, ipinunla ng mga frayleng Franciscano ang sambayanan ng Diyos bago pa mang ang bayan ng Marilao ay nagsarili mula sa Meycauayan. Sinasabing ang lugar na kinatatayuan ng matandang bisita ang tinatawag noon na “Tawiran” na kung saan nakadambana ang imahen ng Santo Cristo na tinatawag ng maraming “Mahal na Señor.” Limampung taon matapos na maitayo ang matandang bisita, sa panahong nagsarili ang bayan, dahil na rin sa kaliitan ang bisita at sa lumalagong pangangailangang pangkaluluwa ng mga taga-Marilao kung kaya nagpasya silang ilipat ang lugar na katatayuan ng bagong simbahang kalalagyan ng kanilang bagong patron, si San Miguel Arcangel. Taong 1796 nang pormal na maitatag ang Pueblo de Marilao.

Opisyal na Replika ng Mahal na Señor

     Ang imahen ng Mahal na Señor sa Bisitang Matanda ay isa sa mga natatanging yaman ng Bayan ng Marilao. Isa itong krusipiho na may kakaibang paglalarawan sa paghihirap ng ating Panginoong Jesus. Ang krusipiho ay nagpapakita kay Jesus na agaw-buhay na nakabayubay sa krus habang ang isang anghel, dala-dala ang isang kalis, ay matamang nakaantabay upang sahurin ang pagpatak ng Kanyang Mahal na Dugo. Iilan lamang sa Pilipinas ang may ganitong paglalarawan sa Mahal na Señor kaya gayon na lamang ang pagmamalaki ng mga taga-Marilao rito.

Salinan ng Krus

      Mayaman sa tradisyon ang pagdiriwang ng pista ng Bisitang Matanda. Pinagdiriwang ito tuwing ikatlong linggo matapos ang Pasko ng Pagkabuhay. Ang kapistahang ito, na bukod sa pistang bayan, ay tila isang bato-balaning humahatak pabalik sa mga dating Marileñong naninirahan na sa ibang mga bayan at lungsod upang mamintuho at makipista. Sa taong ito ng kanilang pagpipista, bukod sa isang Hermano Mayor na nangangasiwa sa mga gawaing may kinalaman sa pagpipista, mayroong siyamnapung hermanos mayores ang nagtutulong-tulong na itaguyod ang kapistahan. Bawat isang hermano ay nag-aalaga ng maliit na krus na ipinasa sa kanila ng noong nakaraang pista. Buong taong mamalagi sa kanila ang krus na kanila naman isasalin sa susunod na hermano sa araw ng kapistahan. Tinatawag nila itong “Salinan ng Krus” na isinasagawa matapos ang misa sa gabi. 

     Pagtapos ng salinan na tumatagal ng isang oras dahil na rin sa dami ng mga sasalinan, isa-isa nang dumarating ang maliliit na batang babaeng nakasuot ng magagandang damit upang iprusisyon ang mga maliliit na krus. Sila ay karaniwang kaanak ng mga hermano na kakatawan sa kanila upang ilibot sa kabayanan ang krus na kanilang inalagaan kasabay ng paglabas ng mahimalang larawan ng Mahal na Señor. Matapos ang prusisyon, karaniwan nang nagkakaroon ng salu-salo sa tahanan ng mga heramano bilang pasasalamat sa pagpapalang tinamo nila sa buong taon.

     Nakatutuwang isipin na bagamat nagsarili na ang Marilao bilang isang parokya, dalawang daan at labimpitong taon na ang nakalilipas, ang pagpipista sa Bisitang Matanda, na siyang tulay na nagkakawing sa kasaysayan ng mga bayan ng Marilao at Meycauayan ay hindi pa rin nalilimutan. Patunay ito ng malapit na ugnayang nagdurugtong sa dalawang bayan.

22 Abril, 2013
Lungsod ng Meycauayan

Pagbabalik-tanaw sa Pagdiriwang ng Ika-400 Taon ng Pagkakatatag ng Meycauayan noong 1978

Noong taong 1978, buong dingal na ipinagdiwang ng sambayanan ng bayan ng Meycauayan ang kanyang ika-400 taon ng Kristiyanisasyon at pagkakatatag. Sa buong taong iyon, punong-puno ng mga pagdiriwang at programa ang inilaan ng mga samahang panrelihiyon at sibiko. Ang pagdiriwang na ito ay pinamunuan na noo’y alkalde ng bayan, Kgg. Celso R. Legaspi at Msgr. Felix Sicat katulong ang iba pang mga nagbigay ng kanilang pagod at oras upang maging matagumpay ang nasabing Gawain.

Unang araw ng Enero, 1978 pinasinayaan ang taon sa pamamagitan ng isang pagtitipong ekumeniko upang magpasalamat sa Panginoon sa kanyang paggabay.  Pinangunahan ito ni Msgr. Felix Sicat (Katoliko), Msgr. Ricardo Ramos (Iglesia Filipina Independiente) at Reb Pastor Nathaniel Roque (Metodista). Kasunod ito isinagawa ang isang banal na misa sa pangunguna ni Obispo Leonardo Z. Legapi, OP na noo’y katulong na obispo ng Maynila. Sa buwan ito rin pinasinayaan ang Martsa ng Meycauayan sa pamamagitan ng pagpapatugtog nito sa mga sinehan at pagsasapubliko ng mga plaka upang mapakinggan ng madla.

Isang engrandeng parada ang isinagawa noong ika-27 ng Enero na nilahukan ng lahat ng sangay ng Pamahalaang Bayan, mga samahan at mga mamamayan ng Meycauayan.  Sa buwang ito rin binasbasan ang bagong tayong arkong pagsalubong (Welcome Arch) sa hangganan ng Marilao at Meycauayan.

Ika-3 ng Pebrero ng ganapin ang koronasyon ng Miss Meycauayan 78 kung saan isang motorcade ang isinagawa sa umaga bago ang pagsasagawa ng koronasyon. Ika-4 ng Pebrero nang magkaroon ng serenata sa Patio ng Simbahan na nilahukan ng 21 banda ng mga musiko.

Ika-5 ng Peberero ipinagdiwang ng sambayanang katoliko ang Pista ng bayan ng Meycauayan sa pamamagitan ng isang banal na misang pinangunahan ni Obispo Cirilo Almario at mga anak na pari ng Meycauayan. Sa gabi ay isang maringal na prusisyong sinamahan ng mga patron ng mga bayang dating sakop ng Meycauayan at mga patron ng baryo.

Ika-21 ng Abril nang pasinayaan ang Commemorative Stamp at First Day Issue ng Quadricentennial ng Meycauayan na pinangunahan ng Postmaster General Felizardo Tanabe.

Buwan-buwan, ibat-ibang mga pagdiriwang ang isinagawa bilang pag-aalaala sa pagkakatatag ng bayan. Bawat paaralan at ilang mga institusyon ay nagkaroon ng kani-kaniyang araw upang ipamalas ang angking husay ng mga mamamayan at mga mag-aaral. Ilang bayang anak ng Meycauayan din ang nagpalabas ng mga panoorin. Maraming mga samahan din ang naitatag sa panahong nagdiriwang ng quadricentennial ang bayan.

Sa paggunita sa araw ni Rizal, isinagawa muli ang isang malaking parade na nilahukan ng mga piling dilag ng Meycauayan. Yaong mga naging Reyna ng Rizal Day mula 1908 hanggang sa nagwagi ng Miss Meycauayan 1978 ay nasilayan ng madla sa pamamagitan ng isang motorcade.

Sa katapusan ng taon, ika-31 ng Disyembre, 1978 ay isang programa ang isinagawa ng Sangguniang Bayan at ng Parokya bilang pasasalamat sa magtatapos na taon. Pasasalamat at pag-asa na gagabayan pa rin ng Panginoon ang dakilang bayan sa mga susunod pang taon.

08 Pebrero, 2013

SMCM, Lungsod ng Meycauayan, Bulacan

Simbahan ng Meycauayan sa Pagtatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig

Larawan ng Simbahan ng Parokya ni San Francisco ng Assisi na kuha sa parehas na araw ngayon, ika-18 ng Pebrero, taong 1945 matapos na makalaya ng bayan ng Meycauayan sa mga Hapon.

Bakit Pebrero ang Pista ng La Purisima sa Sta. Maria, Bulacan?

Sa darating na Unang Huwebes ng Pebrero, muling ipagdiriwang ng bayan ng Sta. Maria sa Bulacan ang  kapistahan ng kanilang patrona, ang La Purisima Concepcion. Kasabay din nito, kanilang ginugunita ang ika-221 guning taon ng pagkakatatag ng kanilang bayan.

Ang pagpipista ng La Purisima ng Sta. Maria ay maituturing na isa sa mga panatang laganap sa katimugang bahagi ng Bulacan kung saan ang pananampalatayang Kristiyano ay ipinunla ng mga Franciscano.  Sa simula ng kanyang nakatalang kasaysayan, ang Sta. Maria ay dating sakop ng bayan ng Bocaue na sakop naman noon ng Meycauayan. Ang mga bisita ng Sta. Maria, Bagbaguin at Sta. Cruz ay inihiwalay sa Bukawe upang maging isang ganap na “Pueblo”. Ito ay tinawag na Sta. Maria de Pandi. Matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig, nahiwalay naman sa Sta. Maria ang bayan ng Pandi.

Pinangalanang Sta. Maria ang bayan dahil sa pamimintuho ng mga naninirahan doon sa Mahal na Birheng Maria sa titulong La Purisima. Taon-taon ay dagsa ang mga deboto ng Banal na Ina upang bisitahin ang kanyang imahen sa bayan ng Sta. Maria. Di-mahulugang karayom ang mga nagsisimba sa loob at sa labas ng kanyang dambana sa araw ng kapistahan. Isang hayag na patunay ito ng walang-maliw na pananampalataya ng mga Katoliko sa bahaging ito ng Bulacan.

Dalawa ang pinaniniwalaang pinagmulan ng imahen. Una, sinasabing kasabay na dumating sa Pilipinas ng mga imahen ng Virgen dela Paz sa Antipolo at Virgen de Salambao ng Obando ang imahen ng La Purisima ng Sta. Maria. Ikalawa, iniukit ito ng isang prayleng kastila sa Galleon patungong Pilipinas para sa bayan gamit ang isang kahoy mula sa galleon na pinaglululanan niya. Nang mailuklok ang imahen, mula noon ay patuloy na sumailalim sa pamamatnubay niya ang bayan ng Sta. Maria. Hindi na rin mabilang ang mga himala at biyayang tinanggap ng bayan mula sa Diyos sa pamamagitan ng pamimintuho sa kanya.

Ayon sa mga panayam mula sa mga taga-Sta. Maria, ang imahen ay konektado sa Pista ng Candelaria, ang palilinis o Purificacion sa Mahal na Birheng Maria. Sa mga matatandang tala at sa mga libros canonicos ng simbahan, gamit ng parokya ang titulong La Purisima.

Noong kasagsagan ng Digmaang Pilipino-Amerikano, nasunog ang simbahan ng Sta. Maria kasama ang ilan pang mga gusali sa bayan. Isang deboto ng Mahal na Birhen ang nagligtas sa imahen. Mula noon, sa loob ng humigit-kumulang tatlumpung taon, walang nakaaalam kung saang lugar napunta ang mapaghimalang Birhen. Ilan sa mga balita ay matatagpuan daw ito sa bayan ng Gapan sa lalawigan ng Nueva Ecija. Isang babae diumano ang lumapit kay Teofilo Ramirez na nagsalaysay na ang imahen daw ay nasa isang kubong malapit sa isang ilog sa Gapan. Ang babaeng ito raw ay nanaginip na kinausap siya ng Mahal na Birhen na itinuro ang kanyang kinaroroonan. Binanggit din nitong nilisan ng Birhen ang bayan dahil sa napabayaan na siya ng kanyang tagapag-alagang si Apolonia Alarcon. Ipinahanap ni G. Ramirez ang imahen at ito ay natagpuan. Ibinilik ito sa simbahan ng Sta. Maria sa unang Huwebes ng Pebrero nang buong kasiyahan st simula noon ay ginunita na taun-taon ang pagkakabalik sa imahen mula nang ito ay mawala maliban na lamang kung papatak ang unang Huwebes sa Pista ng Candelaria.

Bago matapos ang dekada 90, ang imahen ay muling nawala bago sumapit ang kanyang kapistahan sapagkat ninakaw ang Birhen sa kanyang altar ng ilang masasamang-loob. Muling nanalangin ang mga deboto ng Birhen na sana ay maibalik ang imahen sa lalong madaling panahon. Ang kanilang panalangin ay nabigyan ng kasagutan sa tulong ng pinagsamang lakas ng mga pulis at ilang mapagmatyag na mamamayan nang makita ang imahen sa isang tindahan ng mga antigong gamit na nakahanda na upang iluwas sa ibang bansa. Bagama’t wala na ang kanyang mga lumang gamit, muling naibalik sa kanyang altar ang imaheng minamahal at pinag-aaalayan ng pagsinta ng mga taga-Sta. Maria.

03 Pebrero, 2013

Lungsod ng Meycauayan, Bulacan